Neft Fondundan büdcəyə transfertlərin həcmi 5,9 milyard manata çatdırılır

Vüqar Bayramov: “Artırılan xərclər real sektorda canlanmanın yaranması üçün iqtisadi əsaslar formalaşdırmır”

Azərbaycan hökuməti 2010-cu ilin büdcəsini 15 faiz artırmağa hazırlaşır. Milli Məclisin İqtisadi siyasət komitəsinin üzvü Nazim Məmmədovun ANS TV-yə verdiyi məlumata görə, büdcəyə ediləcək dəyişiklərdə gəlirlərin 15 faiz və ya 1 milyard 490 milyon manat, xərclərin isə 9 faiz və ya 1 milyard 11 milyon manat artırılması nəzərdə tutulur. Bununla da büdcənin gəlirləri 11, 5 milyard manata, xərcləri isə 12,3 milyard manata çatacaq. Nəticədə büdcənin kəsiri 478 milyon manat azaldılacaq. Gəlir artımının 490 milyon manatı Vergilər Nazirliyi, 1 milyard manatı isə Dövlət Neft Fondundan transferləri hesabına formalaşacaq. Bu məqsəd üçün ayrılacaq 608 milyon manatın 400 milyon manatdan çoxu ölkənin təhlükəsizlik və müdafiə qabiliyyətinin artırılması tədbirlərinə yönəldiləcək. Sel və daşqınların yaratdığı fəsadların aradan qaldırılması da büdcə xərclərində dəyişikliklərə səbəb olub. Bu il hökumət Kür və Araz çaylarında yaranmış təbii fəlakətin aradan qaldırılmasına və gələcəkdə belə halların qarşısının alınmasına 300 milyon manat ayıracaq. Hökumət sosial xərcləri isə 100 milyon manat artırmaq niyyətindədir.

Bu arada əlavə və dəyişikliklər nəticəsində büdcədə neftin baza qiymətinin 45 dollardan 60 dollara qədər artırılması da istisna edilmir. Onu da qeyd edək ki, 2010-cu il dövlət büdcəsinə əlavə və dəyişikliklərlə bağlı qanun layihəsinə Milli Məclisin iyunun 18-də keçiriləcək növbədənkənar iclasında baxılacaq.

Büdcə dəyişikliklərinə münasibət bildirən iqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramov hesab edir ki, büdcəyə dəyişikliklər mütərəqqi addım olsa da belə gəlirlər və xərclər hissəsinə olunacaq əlavələrlə  bağlı təkliflərin bir qismi  iqtisadi baxımdan əsaslandırılmayıb: “Düzdür, neftin dünya bazar qiymətinin 70 dollar təşkil etməsinə rəğmən neftin baza qiymətinin büdcədə 45 dollardan nəzərdə tutulması büdcəyə əlavə və  dəyişiklikləri zəruri edir: 2010-cu ilin büdcə müzakirələri zamanı neftin baza qiymətinin 45 dollardan götürülməsi səhv addım idi.İqtisadi və Sosial İnkişaf Mərkəzi hələ o zaman bunu hökümətin səhvi kimi qiymətləndirmişdi. Əslində ötən müddət də göstərdi büdcədə neftin 1 barelinin 45 dollardan nəzərdə tutulması 2010-cu ilin büdcəsinin real büdcə olmasına imkan vermir. O baxımdan təbii büdcəyə dəyişikliklərə ehtiyac var . Lakin biz Dövlət Neft Fondundan büdcəyə transfertlərin həcmində azalmaların edilməsini təklif edirdik. İlkin büdcə layihəsində fonddan 2010-cu ilin dövlət büdcəsinə 4,9  milyard manat vəsaitin transfert edilməsi planlaşdırılmışdı. Son dəyişikliklərdən sonra fonddan büdcəyə yenidən 1 milyard manat transfert olunacaq”.

Mütəxəsiss bildirir ki, 2010-cu ildə Neft Fondundan büdcəyə transfertlərin həcmi 5,9 milyard manata çatacaq: “Əlavə dəyişikliklərdən sonra büdcənin gəlirlər hissəsinin 11, 5 milyard manata çatdırılması nəzərdə tutulur. Bu isə o deməkdir ki, büdcənin gəlirlərinin yarıdan çoxu Neft Fondunun transfertləri hesabına formalaşacaq. Son dəyişikliklər büdcənin Neft Fondundan asılılığını daha da artıracaq. Büdcə ilə fond arasında münasibətlər nə qanunvericilik, nə də dünyada tətbiq edilən standartlar baxımından doğru müəyyənləşdirilməyib. Əgər büdcənin yarısı Neft Fondu hesabına formalaşırsa, o zaman bu qurumun statusuna yenidən baxılması olduqca vacibdir”.

V.Bayramovun rəyinə görə, son əlavə və dəyişikliklrədən sonra    Neft Fondunun statusu və əhəmiyyəti xeyli dərəcədə aşağı düşmüş olacaq.

  Yeri gəlmişkən,  dəyişikliklər nəticəsində büdcənin xərclər hissəsi 12,3 milyard manata çatdırılacaq. Buna baxmayaraq ekspert xərclərin strukturunun  real sektorda canlanmaya əsas  yaratmayacağını deyir: “Xərclərin strukturu göstərir ki, artırılan xərclər real sektorda canlanmanın yaranması üçün iqtisadi əsasları formalaşdıra bilmir”