İSİM-in sahbikarlarla bağlı təklifləri qəbul edildi

 Vüqar Bayramov; “Sənədin icrasına nəzarətin gucləndirilməsi üçün işçi qrupunun və qaynar xəttin  yaradılmasına ehtiyac var”

Prezident İlham Əliyev sahibkarlıq sahəsində yoxlamaların nizama salınması və istehlakçıların hüquqlarının qorunmasının təmin edilməsinə dair bəzi tədbirlər haqqında fərman imzalayıb. Fərmana əsasən, istehlakçıların hüquqlarının qorunması məqsədilə aparılan yoxlamaların müasir standartlara uyğun olaraq tənzimlənməsi, aparılan yoxlamalar zamanı səlahiyyətlərindən sui-istifadə hallarının qarşısının alınması, şəffaflığın təmin edilməsi göstərilib. Eyni zamanda Nazirlər Kabinetinə yoxlamalar zamanı alınan nəticələrə uyğun olaraq istehlakçıların hüquqlarının effektiv müdafiəsini təmin etmək məqsədilə iki ay müddətində aparılan yoxlamaların vahid qaydasını hazırlayıb prezidentə təqdim etmək tapşırılıb.
Hökumətə sahibkarlıq sahəsində yoxlamaların mütəmadiliyi haqqında məlumatın əldə edilməsini mümkün edən Ədliyyə Nazirliyi tərəfindən aparılan vahid məlumat reyestrinin formasını və aparılması qaydasını hazırlayıb prezidentə təqdim etmək tapşırılıb. Əslində sahibkarlıq mühitinin yaxşılaşdırılması nöqteyi nəzərindən fərmanın imzalanması  vacibdir. Xatırladaq ki, İqtisadi və Sosial İnkişaf Mərkəzi (İSİM) belə bir sənədin imzalanması təşəbbüsü ilə çıxış etmişdi. Fərmanda İSİM-in təklif etdiyi əksər məsələlər əksini tapıb.

Mərkəzin rəhbəri Vuqar Bayramov bildirir ki, sahibkarlarin fəaliyyətinə mudaxilələrin aradan qaldırılmasi üçün bunun prezident fərmanı səviyyəsində rəsmilləşdirilməsi vacib idi. Onun fikrincə, fərman  sahibkarlara oz huquqlarını qorumaq üçün ciddi imkanlar yarada bilər. 

Ekspert bildirir ki, qlobal maliyyə böhranı başladıqdan sonra sahibkarlıq subyektlərinin fəaliyyətinə müdaxilələr artmışdı:”Bir tərəfdən  qlobal maliyyə böhranı  sahibkarların sahibkarlıq fəaliyyəti ilə məşğul olmaq imkanını məhdudlaşdırıb, digər tərəfdən isə müdaxilələrin qalması, bəzi hallarda artması onların fəaliyyət göstərməsinə, eləcə də fəaliyyətlərini genişləndirməsinə imkan vermirdi. Hətta müdaxilələrin artması səbəbindən  əvəllər sahibkarlıqla məşğul olanlar arasında 2009-cu ildə  fəaliyyətlərini dayandıranlar olmuşdu. Məsələn, respublikanin şimal bölgəsində kənd təsərrüfatında çalışan  sahibkarlıq subyektlərinin xərclərinin təxminən 3\1, yəni 30 faizindən artığını  onların fəailiyyətinə yaradılan yersiz müdaxilələr nəticəsində yaranan qeyri-rəsmi ödənişlər təşkil edirdi. Bu ödənişlərin bir qismi hüquq mühafizə orqanlarına, dıgər qismi yerli icra orqanlarına, eləcə də dövlət qurumlarına çatırdı. Praktiki olaraq,yersiz müdaxilələr sahibkarlıq subyektlərinin xərclərinin artmasına gətirib çıxarır. Eyni zamanda onların işləmək imkanlarını məhdudlaşdırır”. 

Mütəxəsssis deyir ki, paytaxtda problem daha böyük idi:”Dövlət büdcəsinin gəlirlər hissəsində problemlər dərinləşdikcə sahibkarlıq faəliyyətinə müdaxilələr artır. Nəzərə alsaq ki, qlobal maliyyə böhranının 2010-cu ildə də davam etməsi gözlənilir və bunun nəticəsində   sahibkarlıq subyektlərinin öz fəaliyyətlərini genişləndirmək imkanları məhdud olacaq, yəni manatın möhkəmlənməsi ilə qonşu ölkələrdə devalvasiya proseslərinin getməsi nəticəsində ixracla məşğul olan sahibkarlıq subyektlərinin ixrac  imkanları məhdudlaşıb,   qanunsuz müdaxilələrin aradan qaldırılması üçün doğurdan da prezident tərəfindən fərman imzalanmasına ehtiyac var idi.”

V.Bayramov sənədin icrasına ciddi nəzarətin təşkil edilməsinin vacib olduğunu vurğuladı:”Çünki, bir sıra hallarda imzalanan fərmanlar yaxşı icra olunmadığından təsirləri az olur. O baximdan fərmanın icrasına nəzarət üçün  işçi qrupunun və elecə də qaynar xəttin yaradilmasina ehtiyac var. Qaynar xətt sahibkarlara imkan verəcək ki, fərmanın icrası ilə baglı nöqsanları Nazirlər Kabinetinə çatdıra bilsin. Eyni zamanda hazırlanacaq tədbirlər  proqramında Sahibkarlar Konferdrasiyasına və aparıcı tədqiqat mərkəzlərinə sənədin icrasının monitorinqinə  imkanlar yaradılmalıdır”.

 V. Bayramov həmçinin təklif edir ki,  sahibkarların fəaliyyətinə qanunsuz müdaxilələrin aradan qaldırılması üçün hər bir dövlət qurumu – Daxili İşlər Nazirliyi, Vergilər Nazirliyi,  Rabitə Nazirliyi, Səhiyyə Nazirliyi, İqtisadi İnkişaf Nazirliyi, Ədliyyə Nazirliyi, o cümlədən Dövlər Gömrük Komitəsi üzrə konkret vəzifələr müəyyənləşdirilməlidir. Ekspert hesab edir ki, sahibkarlara qarşı madaxilələrin aradan qaldırılmasında hüqüqi bazanın möhkəmləndirilməsi üçün  müəyyən qanunuvericilik aktlarına dəyişikliklər də vacibdir: “Bundan əlavə görülməli tədbirlərdən biri də səyyar vergi yoxlamalarının 2010-cu ilin sonunadək təxirə salınması olmalıdır. Çünki, 2009-cu ilin yekunları göstərir ki, bir sıra sahibkarlıq subyektləri ötən ili heç də uğurla başa vurmayıblar.İqtisadi İnkişaf Nazirliyi tərəfindən yoxlamaların azadılması vacibdir. Eləcə də bu nazirliyin yanında fəaliyyət göstərən Sahibkarlara Kömək Milli Fondunun kreditlərin bölüşdürülməsi prosesinı şəffaf həyata keçıirməsi üçün  tədbirlər  hazırlanmalıdır”.