“Nabukko “ 2011-ci ildə gerçək ola bilər

Vüqar Bayramov: “Avropa Birliyi “Nabukko”nun reallaşması istiqamətində praktik fəaliyyət həyata keçirir”

Sabahdan Avropa Komissiyasının sədri Joze Manuel Barrozonun Azərbaycana səfəri başlayır. Nəzərə çatdıraq ki,  J.M.Barrozonun gəlişi  Azərbaycan ilə Avropa İttifaqı arasında energetika sahəsində əməkdaşlıq, o cümlədən “Cənub dəhlizi” və “Nabukko” layihələrinin müzakirəsi məqsədini daşıyır.  Səfər çərçivəsində bir sıra sənədlərin imzalanması da nəzərdə tutulur. Onu da bildirək ki, J.M.Barrozo Azərbaycandan sonra  Türkmənistana yola düşəcək. Bu isə 2011-ci ildə “Nabukko”nun reallaşma imkanlarının gerçək olacağını söyləməyə  əsas verir.

İqtisadçı-alim Vüqar Bayramov bildirir ki, Avropa Komissiyasının sədri Joze Manuel Barrozonun Azərbaycana səfərini həm daxili iqtisadi , həm də xarici iqtisadi aspektdən qiymətləndirmək olar: “Belə ki, Azətbaycan Avropa Birliyinin dəstəklədiyi, siyasi hesab etdiyi Şərqi Tərəfdaşlıq üzv ölkələrdəndir. O cümlədən Azərbaycan Avropanın eneji təhlükəsizliyinin təmin edilməsində əsas ölkələrdən hesab olunur. Güman edilir ki, səfər çərçivəsində müzakirə olunacaq məsələlər Avropanın enerji təhlükəsizliyinin formalaşmasında Azərbaycanın rolu,eləcə də “Nabukko”  layihəsinin reallaşması imkanlarıdır. Avropa Komissiyası sədrinin Bakıdan sonra Aşqabada getməsi Barrozonun Azərbaycan və Türkmənistanla danişiqlar apararaq “Nabukko” layihəsinin 2011-ci ildə reallaşması istiqamətində daha ciddi addımlar atmaqa çalışdığını göstərir”.

İqtisadçının sözlərinə görə, son zamanlar “Nabukko”nun reallaşması imkanları daha gerçək qiymətləndirilir: “Avropa Birliyi “Nabukko”nun reallaşması istiqamətində praktik fəaliyyət həyata keçirir. Konkret olaraq   “Nabukko”ya qoşula biləcək ölkələrlə, o cümlədən Azərbaycan, Türkmənistan və İraqla ikitərəfli danışıqlar sürətləndirilib. Bundan əlavə əgər əvəllər rəsmi Aşqabad “Nabukko” ideyasını öz ölkəsinə buraxmırdısa, son vaxtlar Türkmənistan hökümətinin sözügedən lahiyə ilə bağlı mövqeyində dəyişikliklər, yumuşalma müşahidə edilməkdədir. Bu da birbaşa Avropa Birliyinin apardığı danışıqlarla bağlıdır. V.Bayramov deyir ki, Azərbaycanın qaz hasilatı artdığından ixrac üçün yeni kəmərlərin olması vacibdir. Xüsusilə alternativ kəmərlər enerji siyasətinin pioritet məsələlərindən hesab edilir: “Nəzərə alsaq ki, 2010-cu ildə 29 milyard kubmetrə yaxın mavi qaz hasil edilib və hasilatın 2011-ci bundan çox  olacağı  proqnozlaşdırılır, eyni zamanda 2015-ci ildə “Şahdəniz-2”  istifadəyə veriləcək ölkənin  qaz hasilatı 45 milyard kubmetrə qədər artacaq. Azərbaycan 2-ci dekadanın sonuna qədər mavi qaz hasilatını ilə 80 milyard kubmetrə qədər artırmaq niyyətindədir”.

Hazırkı kəmərlərin imkanlarını mavi qazı Avropaya, o cümlədən digər istiqamətlərə çatdırılması baxımından yetərli olmadığını deyən  mütəxəssis bildirir ki,Azərbaycan da “Nabukko”nun reallaşmasında maraqlı ölkə kimi görsənir: “”Nabukko” olmasa belə digər alternativ kəmərin çəkilməsinə ehtiyac var. “Şimal axını” kifayət qədər bahalı layihədir. Belə ki, layihənin dəyəri 25 milyard dollardır. ”Nabukko” xərc baxımından “Şimal axını” ilə müqayisədə daha ucuz layihədir.Həmçinin  investorlar ”Nabukko”nun reallaşması üçün 4 milyard  avro vəsaitin yönəldilməsi ilə bağlı qərar verib. Bu layihənin reallaşmasına lazım olan vəsaitin yarısının tapılması deməkdir. O baxımdan ”Nabukko” ilə bağlı bir sıra texniki işləri artıq həll edilmış saymaq olar.  Avropa Komissiyasının sədrinin səfəri də göstərir ki, ”Nabukko” Avropa üçün pioritet olaraq qalmaqdadır. ”Nabukko” eyni zamanda siyasi layihədir. Bəlli olduğu kimii Rusiya kəmərin çəkilişinin əleyhinədir”.

Bununla belə Rusiyanın mövqeyində dəyişikliklərin müşahidə edildiyini vurğulayan iqtisadçı qeyd edir ki, əgər əvəllər baş naziri Vladimir Putin  ”Nabukko”-nun reallaşma imkanlarının olmaması yönündə bəyanatlar verirdisə, ötən həftə onun bu istiqəmətdə açıqlaması daha yumşaq olub: “Belə ki, Putin ”Nabukko”nu az şanslı reallaşma ehtimalı olan layihə kimi dəyərləndirib. İstisna deyil ki, Avropa Komissiyasının sədri Joze Manuel Barrozonun səfərinin yekunu olaraq investorlarla ”Nabukko”nun reallaşması istiqamətində  anlaşma imzalansın. Səfər eyni zamanda layihəyə qoşulan ölkələrlə ilkin anlaşmanın imzalanmasına gətirib çıxara bilər”.