Sosial ipoteka kreditlərinin verilişi dayandırıla bilər

Vüqar Bayramov: “Gələn  il üçün İpoteka Fondunun maliyyə problemləri  dərinləşəcək”

Gələn il üçün sosial ipoteka kreditlərinin verilişi dayandırıla bilər. Bu barədə açıqlama verən İqtisadçı-alim Vüqar Bayramov 2011-ci ildə İpoteka Fondunun vəsaiti ilə verilən ipoteka kreditlərinin həcminin azaldılacağının  gözlənildıyini deyir: “ Güman edilir ki, növbəti ildən fond daha çox adi ipoteka kreditlərinin verilməsinə vəsait ayıracaq. 2011-ci ildə sosial ipoteka kreditlərinin həcminin kəskin azaldılması nəzərdə tutulub. Ümumiyyətlə bu istiqamətə dövlət büdcəsindən vəsaitin ayrılıb-ayrılmayacağı qaranlıqdı”.

Ekspertin rəyinə görə, gələn il üçün sosial ipoteka kreditlərinin verilişinin davam etdirilib-etdirilməməsi  məsələsi açıq qalmaqdadir: “Xatırladım ki, 2009-2010-cu illərdə sosial ipoteka kreditlərinin verilməsinə dövlət büdcəsindən 14 milyon manata yaxın vəsait ayrılmışdı.  Eləcə də  adi ipoteka kreditlərinin verilməsi üçün İpoteka Fondu 75 milyon manatlıq  ipoteka istiqrazının yerləşdirilməsini həyata keçirib. Artıq fond istiqrazların yerləşdirilməsi prosesini başa çatdırır. Məlumat üçün qeyd edim ki, bir istiqrazın nominal dəyəri 1 000 AZN, istiqraz üzrə gəlirlilik 3,25%  faizdir. 1000 manatlıq istiqraz alan vətəndaş il ərzində 32,5 manat gəlir əldə edir. Halbuki, bu pul depozit şəklində hər hansı kommersiya bankına yerləşdirilsə, vətəndaş 32,5 manat  deyil, 120 manat gəlir əldə etmiş olar”. 

V.Bayramov gələn  il üçün İpoteka Fondunun maliyyə problemlərinin dərinləşəcəyini istisna etmir. Bildirir ki, ipoteka proqramının davamlı maliyyə mənbələri olmadığından uzunmüddətli  deyil:” Güzəştli ipoteka proqramı dövlət büdcəsinin vəsaitləri hesabına həyata keçirilir. Adi ipoteka kreditlərinin verilməsində isə yalnız 1 maliyyə mənbəyinin olması  bu kreditlərin davamlı olmasına imkan yaratmır. Müqayisə üçün qeyd edim  ki, Litvada İpoteka Fondu istiqrazları yerləşdirən zaman müxtəlif stimullaşdırıcı addımlar atır. Bura istiqrazların uduşlu olması və ya prosesə instusional investorların cəlb edilməsi və sair. aiddir. Bütün bunların nəticəsidir ki, Litvada İpoteka Fondunun nizamnamə kapitalı və ya büdcəsi 2,5 milyard dollardır.Həmin vəsaitin yalnız 10 faizi Litva dövlət büdcəsinin vəsaitləri hesabına formalaşır. Azərbaycanda adi ipoteka kreditləri istiqrazların satılması yolu ilə verilsə də istiqrazlar üzrə gəlirliyin aşağı olması investorların prosesə marağını azaldır.Bir sıra hallarda  ipoteka istiqrazlarının alınması könüllü xarakter daşımır”.