Dövlət qurumlarının 2,7 milyard manat borcu bağışlandı  

Vüqar Bayramov: “Əhalinin də  enerjiyə olan borcu silinərsə, bu  ədalətli olar”.

 Nazirlər Kabineti “Təbii qaz və neft məhsullarının topdansatış qaydasında alınması üzrə əsas enerji istehlakçılarının kreditor borclarının tənzimlənməsi barədə” qərar qəbul edib. Nazirlər Kabinetindən  mətbuata verilən məlumata görə, “Əhalinin təbii qazdan istifadəsi üzrə yaranmış borclarının silinməsi tədbirləri barədə» Azərbaycan prezidentinin 2009-cu il 29 dekabr tarixli fərmanının icrasını təmin etmək məqsədi ilə bu ilin 1 yanvar tarixinə “Azərbaycan Hava Yolları” QSC-nin 99 milyon manat və “Azərenerji” ASC-nin 1 555,4 milyon manat məbləğində ARDNŞ-ə və onun qurumlarına yaranmış borcları silinib. Azərenerji” ASC-nin də bir sıra debitor borcları cəmiyyətin 2010-cu ilin maliyyə təsərrüfat fəaliyyətinin nəticələrinə aid edilməklə silinib. Borcları silinən müəssisələr isə bunladır, Qəbələ RLS (14,5 mln. manat), 01.10.2002-ci il tarixə idarəetməyə verilənədək mövcud olmuş “Sumqayıtelektrikşəbəkə” ATSC (194,7 mln. manat), 01.11.2009-cu il tarixə “Sumqayıtelektrikşəbəkə” ASC (101,8 mln. manat), 07.11.2006-cı il tarixə “Barmek Azərbaycan EŞ” MMC (466,4 mln. manat), 01.01.2010-cu il tarixə “Azərsu” SC (116,8 mln. manat),

01.01.2010-cu il tarixə Naxçıvan MR DEA (113,2 mln. manat), 01.01.2010-cu il tarixə “Azəralüminium” ASC (23,5 mln. manat), 01.01.2010-cu il tarixə “Azəristiliktəchizat” ASC (4,1 mln. manat), 01.01.2010-cu il tarixə Meliorasiya və Su Təsərrüfatı ASC (90,0 mln. manat), 01.01.2010-cu il tarixə Müdafiə Nazirliyi (16,1 mln. manat), 01.01.2010-cu il tarixə Səhiyyə Nazirliyi (10,9 mln. manat), 01.01.2010-cu il tarixə Təhsil Nazirliyi (9,1 mln. manat), 01.01.2010-cu il tarixə Dövlət Sərhəd Xidməti (2,5 mln. manat), 01.01.2010-cu il tarixə Daxili İşlər Nazirliyi (0,6 mln. manat), 01.01.2010-cu il tarixə Mədəniyyət və Turizm Nazirliyi (1,0 mln. manat), 01.01.2010-cu il tarixə Kənd Təsərrüfatı Nazirliyi (0,8 mln. manat), 01.01.2010-cu il tarixə Ekologiya və Təbii Sərvətlər Nazirliyi (0,3 mln. manat).

Yeri gəlmişkən, NK-nın qərarına əsasən borcları silinən müəssisə və təşkilatlar özlərinin və tabeliklərindəki qurumların mühasibat uçotu sənədlərində müvafiq qeydlər edilməsini və borclarının silinməsi nəticəsində əldə etdikləri gəlirlərinə qanunvericiliyə uyğun vergiləri hesablayaraq, dövlət büdcəsinə ödənilməsini təmin etməlidirlər. Həmin təşkilatlar vaxtı keçmiş borcların tənzimlənməsinin tam başa çatdırılması və qarşıya çıxan problemlərin həlli ilə bağlı aidiyyəti üzrə razılaşdırılmış təkliflərini Nazirlər Kabinetinə verməlidirlər.

Onu da xatırladaq ki, dövlət qurumlarının qarşılıqlı borcları sonuncu dəfə 1998-ci ildə silinib.

Nazirlər Kabinetinin qərarına münasibət bildirən İqitisadi və Sosial İnkişaf Mərkəzinin rəhbəri Vüqar Bayramov bildirir ki, “Azərbaycan Hava Yolları” QSC-nin və “Azərenerji” ASC-nin ARDNŞ-ə və onun qurumlarına borcunun məbləği kifayət qədər böyük olub: “Azərenerji”yə olan borcları “Azərenerji”nin təkcə Neft Şirkətinə olan borcu ilə müqayisə etsək Səhmdar Cəmiyyətin özü daha borclu qurum hesab edilməlidir nəinki ona borclular.  Praktiki “Azərenerji”nin Neft Şirkətinə 1 milyard  555 milyon manat məbləğində borcunun olması bu qurumun son illər istifadə etdiyi təbii qazın haqqını ödəməməsindən xəbər verir. Eyni zamanda “Azərenerji” yə olan borcların siyahısında “Barmek Azərbaycan EŞ” MMC-nin Səhmdar Cəmiyyətə borcunun daha böyük olması -  466,4 mln. manat təşkil etməsi diqqəti cəlb edir. Kənd Təsərrüfatı, Ekologiya və Təbii Sərvətlər və Daxili İşlər nazirlikləri isə digər qurumlarla müqayisədə az borclu təşkilatlardr.  Belə çıxır ki, sonuncular istifadə etdikləri enerjinin pulunu qismən də olsa vaxtlı-vaxtında ödəyiblər”.

Nazirlər Kabinetinin borcların silinməsi ilə bağlı qəbul etdiyi qərarın “Azərenerji”nin və Dövlət Neft Şirkətinin fəaliyyətinə təsirlərinə gəlincə, V.Bayramov NK-nın bu qərarının  ölkə prezidentinin  2009-cu il 29 dekabr tarixli fərmanına uyğun olaraq həyata keçirildiyini xatırlatdı: “Həmin zaman əhalinin təbii qazdan istifadəyə görə borclarının silinməsi ilə bağlı qərar qəbul edilmişdi . Əslində Nazirlər Kabinetinin son qərarı göstərir ki, yalnız 2 qurumun - Azərbaycan Hava Yolları” QSC və “Azərenerji” ASC-nin Neft Şirkətinə olan borcu təbii qazdan istifadəyə görə əhalinin Neft Şirkətinə olan borcundan təxminən 6 dəfə çoxdur. Deməli, əhali mavi qazdan istifadə haqqının ödənilməsinə daha diqqətlə yanaşır, nəinki sözügedən dövlət qurumları. Başqa tərəfdən qarşılıqlı, debütor borcların silinməsi Azərbaycanda ilk dəfə deyil. Əvvəlki dövrlərdə də bu yöndə qərarın qəbulu olub. Hansıki, bunun neqativ tərəfləri var. Belə ki, debütor borcların silinməsi yönündə  qərarın qəbulu zamanı dövlət qurumlarının enerji və qazdan istifadəyə görə məsuliyyətinin artırılması məsələsi diqqət mərkəzində  olmalıdır. Nazirlər Kabineti qərar qəbul edən zaman  qurumlara borclarının silinməsi ilə bağlı sonuncu qərar verdiyinə dair xəbərdarlıq etməlidir. Elə dövlət qurumları var ki, onlar komunnal borclarının yaranmasının ənənəyə çeviriblər”.

V.Bayramov deyir ki, əvvəlki illərdə  debütor borcların silinməsi sonradan belə borcların yaranmasına əngəl olmayıb.Əksinə, yenidən debütor borcların yaranması və  şişməsi  hallarına rast gəlinib: “Borcların silinməsi bəzi dövlət qurumları üçün müəyyən arxayınçılıq yaradır. Nəzərə almaq lazımıdır ki, sözügedən borclar ölmüş borclar idi. “Azərenerji”nin  Neft Şirkətinə   1 555,4 milyon manat məbləğində borc ödəməsi mümkün deyildi. Eləcə də  digər dövlət qurumlarının. Əgər sözügedən qurumlar göstərilən məbləğdə borclarını ödəsəydilər, o zaman fəaliyyətlərini davam etdirmək imkanına malik olmazdılar. Ona görə də uzun müddət dövlət büdcəsinə yapışan borcların silinməsinə birmənalı şəkildə qiymət vermək çətindir”.

Qərarın müsbət tərəflərinə toxunan mütəxəssis deyir ki, bu borcu silinən qurumlara borclardan azad olaraq fəaliyyətlərini davam etdirməyə şərait yaradacaq: “Həm də dövlət qurumlarına istifadə etdikləri elektrik enerjisi və təbii qazla bağlı ödənişləri həyata keçirilmək üçün  yeni mərhələ açacaq. Amma yenə də bildirirəm ki, söhbət kifayət qədər böyük borcdan – 2,7 milyard manata yaxın borcun silinməsindən gedir. Nazirlər Kabinetinin bir qərarı ilə silinən borc dövlət büdcəsinin  23 faizini təşkil edir”.

Dövlət büdcəsinin 4/1 həcmidə olan vəsaitin Nazirlər Kabineti tərəfindən silindiyini vurğulayan iqtisadçının sözlərinə görə, qərarın verilməsinin özü kifayət qədər məsuliyyətlidir: “Qərarla bağlı digər məqam əhalinin “Azərenerji”yə olan borclarının silinməməsidir. İctimaiyyətdə belə bir gözlənti var idi ki, təbii qazdan istifadəyə görə borcların silinməsindən sonra anoloji addım elektrik enerjisi ilə bağlı atılacaq. Vətəndaşların elektrik enerjisinə olan borclarının həcmi yüksək deyil. Əksəriyyət istifadə etdiyi enerjinin pulunu ödəyir”.

Mütəxəssis bildirir ki, təkcə paytaxt Bakıda  enerji haqqları üzrə yığım 90 faizə çatıb: “Borclar böyük olmadığından onların siliməsi və ya əvəzlənməsi barədə qərarın qəbulu daha asantdır.Hesab edirəm ki, dövlət qurumlarının borclarının silinməsindən sonra əhalinin enerjiyə olan borcunun silinməsi ədalətli olar”.