Ölkələnin valyuta ehtiyatlarının həcmi artıb

Vüqar Bayramov: “. Manatın məzənnəsinin qorunmasında dövlət rezervlərindən istifadə edilməməsi,  dövriyyəsində sterilizasiya tədbirlərinin aparılması valyuta  ehtiyatlarını artırıb”

Mərkəzi Bank valyuta ehtiyatını artırıb. Belə ki, ötən ay bankın ehtiyatlarının həcmi 5 milyard 658 milyon 500 min dollara çatıb ki, bu da son 18 ayda ən yüksək həddir. Mərkəzi Bankdan verilən məlumata görə, iyul ayında qurumun  ehtiyatı 187,8 milyon dollar artıb. İyun ayında bu göstərici 5 milyard 470 milyon 700 min dollar təşkil edib.

2010-cu ilin birinci yarımilində Mərkəzi Bank ehtiyatlarının həcmini 9,6% və ya 496,8 milyon dollar artıra bilib. 31 dekabr 2009-cu il tarixinə valyuta ehtiyatı 5 milyard 161 milyon 700 min dollar təşkil edib. 2009-cu ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə ötən ay valyuta ehtiyatı 18,2% və ya 871,5 milyon dollar artıb. Ötən ilin iyulunda bu göstərici 4 milyard 787 milyon dollara bərabər olub.

İqtisadçı-ekspert Vüqar Bayramov hesab edir ki,valyuta ehtiyatlarının artması valyuta bazarında baş verən dəyişikliklərlə bağlıdır. Onun sözlərinə görə, aprel, may aylarında ucuzlaşmadan sonra avronun məzənnəsində kəskin artımlar müşahidə olunur: “Nəzərə alsaq ki, dövlət rezervlərinin bir qismi avro ilə saxlanılır, bu avro ilə saxlanılan dövlət rezervlərinin dollarla ifadəsinin artmasına gətirib çıxarıb.  Dolların manata nisbətən məzənnəsinin dəyişməməsi, sabit qalması isə dollarla olan valyuta ehtiyatlarının həcminin dəyişməməsinə səbəb olub”.

V.Bayramov deyir ki, valyuta ehtiyatlarının artması eyni zamanda rezervlərin idarə olunmasından əldə edilən gəlirlərin artması ilə bağlıdır: “Amerika Birləşmiş Ştatlarında qlobal maliyyə böhranının səngiməsi bu ölkədə idarə olunan valyuta ehtiyatlarından əldə edilən  gəlirləri artırıb. O baxımdan dövlət rezervlərinin artması təkcə valyuta bazarında baş verən dəyişikliklərlə deyil, valyuta ehtiyatlarının idarə olunmasından əldə edilən gəlirlərlə bağlıdır”.

Mütəxəssisə görə, MDB ölkələri ilə müqayisədə Azərbaycanın valyuta ehtiyatlarının həcmi normal hesab edilə bilər. Gürcüstanın valyuta ehtiyatlarının 2 milyard dollar təşkil etdiyini vurğulayan ekspert bildirir ki, Ermənistanın valyuta ehtiyatları  1 milyard dollardan bir qədər  artıqdır: “Ukraynanın valyuta ehtiyatları Azərbaycanın valyuta ehtiyatlarından çox cüzi fərqlənir. Belə ki, bu ölkənin valyuta ehtiyatları 25,5 milyard dollardır.Bu rəqəm Qazaxıstanda 27,3 milyard dollar təşkil edir. Yeri gəlmişkən, Azərbaycanın valyuta ehtiyatları Rusiyanın valyuta ehtiyatları ilə müqayisə edilə bilməz. Çünki Rusiyanın valyuta ehtiyatları 475 milyard dollara yaxınlaşır ki, bu da kifayət qədər böyük rəqəmdir”.

İyul ayında bütün MDB ölkələrinin valyuta ehtiyatlarında artım müşahidə edildiyini söyləyən ekspert deyir ki, Rusiyanın  valyuta ehtiyatları əvvəlki aya nisbətən 5, 4 milyard dollar, Qazaxıstanın valyuta ehtiyatları  1 milyard 200 min  dollar, Ukraynanın valyuta ehtiyatları 1,4 milyard dollar artıb.  artıb: “MDB ölkələrinin valyuta ehtiyatlarının artımı birbaşa avronun dollara nisbətən məzənnəsinin yüksəlməsi ilə bağlı olub”.

Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatlarının artmasında avronun məzənnəsinin yüksəlməsi  həlledici rol oynasa da V.Bayramov bildirir ki, qurumun ötən aylar valyuta bazarında intervensiya deyil, sterilizasiya  tədbirləri həyata keçirməsi də valyuta ehtiyatlarının artmasına şərait yaradıb: “Əvvəllər Mərkəzi Bank manatın məzənnəsini qorumaq üçün intervensiya edirdi. Bu da dolların manata təzyiqinin olmasından irəli gəlirdi. Cari ilin birinci yarımilində Mərkəzi Bank 599 milyon dollarlıq  sterilizasiya edib. Bank artıq manatın məzənnəsinin kəskin möhkəmlənməsinin qarşısını almaq üçün pul bazarında əməliyyatlar aparır. Manatın məzənnəsinin qorunmasında dövlət rezervlərindən istifadə edilməməsi, əksinə pul dövriyyəsində sterilizasiya tədbirlərinin aparılması valyuta  ehtiyatlarını artırıb”.

2009-ci ildə Mərkəzi Bankın manatın məzənnəsinin  sabit saxlanması üçün  1 milyard 260 milyon dollar xərclədiyini xartırladan iqtisadçı 2010-cu ildən bankın sretilizasiya tədbirləri həyata keçirdiyini deyir: “Bütövlükdə Azərbaycanın xarici borcunu, digər iqitisadi göstəricilərini nəzərə alsaq  dövlət rezervlərinin məbləği normal hesab edilməlidir”.

Məlumat üçün bildirək ki, Azərbaycanın 3,4 milyard dollar xarici borcu var. Adambaşına düşən xarici borcun məbləği 381,3 dollardır.